Potrawy naszych sąsiadów

  1. 8.12.2016
  2. WP Kobieta

Ryba po grecku, karp w galarecie, barszcz z uszkami, a na deser makowiec popijany aromatycznym kompotem z suszu – to tylko kilka obowiązkowych dań na polskich stołach podczas świąt Bożego Narodzenia. A może w tym roku warto uzupełnić świąteczne menu o kilka dań z karty naszych sąsiadów?

Czeski pęczak

Także tu karp jest nieodłączną częścią tradycji, chociaż nie gościł na czeskich stołach od zawsze. Najpopularniejszy jest smażony w panierce, podawany z sałatką ziemniaczaną przygotowywaną z gotowanych ziemniaków, groszku, gotowanej marchewki, pietruszki, selera, jajek gotowanych, ogórków kiszonych lub konserwowych oraz majonezu lub śmietany homogenizowanej. – Niektórzy wolą przyrządzać karpia tzw. na černo, w sosie słodko-kwaśnym z dodatkiem piernika, suszonych śliwek, migdałów i rodzynek. Jako pierwsze danie podaje się zupę rybną gotowaną z resztek karpia, tzn. łbów i wnętrzności. W Polsce są one wyrzucane, tymczasem w Czechach cena za głowę karpia sięga 25-40 koron za sztukę, czyli aż 4-7 złotych! Jeśli ktoś chce zrobić dobry interes, może je w okresie przedświątecznym eksportować z Polski do Czech. W czasach, kiedy mieszkaliśmy z rodzicami na Morawach, ojciec zabijał wszystkie karpie w bloku w zamian za te łby i wnętrzności, a ludzie chętnie oddawali, bo jeszcze 40 lat temu zupa rybna w tym regionie nie była powszechna. Później rodzice gotowali wielki gar zupy rybnej – opowiadał w jednym z wywiadów Luděk Vašta, tłumacz czeski od lat odkrywający uroki Polski na rowerze.

Jednym z tradycyjnych dań jest też tzw. kuba, czyli pęczak wymieszany z grzybami, majerankiem i czosnkiem, zapieczony w piekarniku. Typowym daniem wigilijnym jest także kotlet schabowy z podawaną na zimno sałatką ziemniaczaną z gotowanymi, posiekanymi na drobno jajkami i majonezem. W świątecznym czasie Praga wręcz pachnie ziemniakami. Sałatka ziemniaczana to „bramborovy salat”. Na wigilijnym stole nie może zabraknąć też suszonych owoców, łuskanych orzechów oraz kruchych ciasteczek.

Austriackie pierniki

Podczas Świąt Bożego Narodzenia, w zależności od regionu, kultywowane są tu różne tradycje. Wiedeńczycy na kolację wigilijną serwują karpia, natomiast w Karyntii króluje pieczona kaczka. Do świątecznych przysmaków należą też wino z korzeniami, pieczone migdały, gorące kasztany i obowiązkowo pierniki.

Najbardziej popularnym przysmakiem kuchni tyrolskiej jest kiachl – ciasto drożdżowe smażone w tłuszczu, które po usmażeniu wypełnia się farszem wytrawnym (np. kapustą kiszoną), słodkim (np. dżem, owoce) lub po prostu posypuje cukrem pudrem. Zarówno składniki, jak i sposób przyrządzania są proste.

Składniki:
– 400 g mąki
–20 g drożdży
–30 g cukru
– 1/5 l mleka
– 2 żółtka
– 2 łyżki rumu
– szczypta soli

Składniki połączyć i wyrobić ciasto. Gdy wyrośnie i podwoi swoją objętość, podzielić je na kulki wielkości łyżki. Przykryć i pozostawić do ponownego wyrośnięcia. Uformować dołek w kulce ciasta tak, aby w środku powstała cieńsza warstwa, a boki były wyższe i grubsze. Położyć najpierw górną część kiachl na gorący tłuszcz, smażyć, polewając tłuszczem, a po chwili obrócić i wypiec do końca. Upieczony kiachl wypełnić kiszoną kapustą lub jedynie posypać cukrem pudrem.

Ukraińska kutia

Tu święta wyglądają bardzo podobnie do naszych, również pod względem serwowanych potraw. Na Ukrainie również powinno być 12 dań. Są susz, gołąbki, barszcz i ryba. Najważniejszą potrawą jest jednak kutia. Zgodnie z tradycją przyrządza się ją z gotowanych ziaren pszenicy lub jęczmienia (wyjątkiem jest południe Ukrainy, gdzie robi się ją z ryżu) z dodatkiem miodu, maku i bakalii.

Z kolei 18 stycznia, czyli w wigilię święta Chrztu Pańskiego, obowiązuje srogi post. Wieczorem domownicy zasiadają do tradycyjnej kolacji, na której tak jak podczas wieczerzy przed świętem Bożego Narodzenia podaje się postne potrawy – smażoną rybę, pierożki z kapustą, gryczane naleśniki smażone na oleju, kutię oraz kompot z suszonych owoców. Barszcz podaje się nie z uszkami, lecz z fasolą.

Łotewskie kukis

Tu zamiast 12 potraw na stole wita gości 9 dań. Skosztowanie każdej ma gwarantować bogactwo z nadchodzącym roku. Najważniejsza jest kukis, czyli gotowana z jęczmieniem głowa prosiaka, do tego kiełbasa z jęczmieniem i groszkiem. Mięsa Łotysze nie odmawiają sobie tego wieczoru. Na stole pojawić musi się także smażone mięso z bekonem i grochem. Łotysze mówią, że to potrawa antydepresyjna, a jej zjedzenie ma zapobiec płakaniu w nadchodzącym roku.

Węgierski gulasz

Czym byłyby święta na Węgrzech bez gulaszu? Tradycyjnie Węgrzy w Wigilię jedzą mięso, a podstawą jest właśnie gulasz szegedyński z dzika, słoniny i kapusty – wszystko to dobrze przyprawione papryką. Co jeszcze króluje na stołach? W świątecznym menu nie może zabraknąć zupy rybnej, a na deser obowiązkowo pojawia się strucla z makiem. Poniżej przepis.

Składniki:
Na ciasto:
–3,5 szklanki mąki
– 0,5 kg masła
– pół łyżeczki soli
–200 ml zimnej wody
– jajko
– 2 łyżeczki octu
Na nadzienie:
– szklanka maku
– pół szklanki cukru
– 4 łyżki miodu
– 2,5 łyżki masła
– 2 białka
– 2 szklanki bakalii (orzechy, migdały, rodzynki, figi, daktyle, skórka pomarańczowa)
– olejek migdałowy

10 dag masła roztop, wystudź, zarób z mąką, jajkiem, octem i ledwie osoloną wodą. Gdy ciasto stanie się miękkie i będzie łatwo odchodziło od rąk, formuj z niego kule wielkości chleba. Każdą z nich przykryj ciepłą miską na około 20 minut. Kulę rozciągaj dłońmi na posypanym mąką stole, skrapiaj roztopionym masłem i dalej rozciągaj. Złóż na pół, dalej nasączaj masłem. Powtarzaj składanie, aż uzyskasz rozmiar blachy do pieczenia. Przygotuj nadzienie: mak wypłucz, sparz, odsącz i dwa razy przepuść przez maszynkę. Wymieszaj z cukrem, przestudź i zmiel jeszcze dwa razy. Smaż mak na maśle przez 5 minut. Dodaj miód, siekane bakalie i kilka kropel olejku migdałowego. Wymieszaj i ostudź. Na koniec dodaj ubitą na sztywno pianę z białek. Na jeden bok prostokąta ciasta wykładaj nadzienie i ostrożnie zawijaj jak roladę. Ułóż na blasze, wierzch ciasta posmaruj masłem. Zawijaj kolejne strucle. Piecz na złoto w temp. 200 stopni.

Produkty